استاد علوي سرشکي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
  • نفع گرایان (بخش دوم ،نقد نظریه بنتام)  
  • 1388-11-28 14:31:18  
  • تعداد بازدید : 319   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • نقد و بررسى گفتار بنتام


    تمام اشتباه بنتام از اينجا پيش آمده كه فكر كرده گفتار ذى مقراطيس در اينكه مردم دنبال خوشى مى‏روند كه گفتارى روانشناسانه و طبيعت شناسانه است (و حتى اينكه خوشى عقلاً خوب است كه مربوط به اخلاق بمعنى اعم است) با گفتار سقراط درباره خوبى فضائل و بدى رذائل كه مربوط به اخلاق بمعنى اخص است منافات دارد در حاليكه هرگز چنين نيست سقراط و سقراطيان هم مانند هر انسان عاقل ديگرى، حفظ جان خود و دنبال خوشى و راحتى رفتن را كار خوبى مى‏دانند گرچه براى شخص خود باشد اما خوب در حد اقتضاء نه (علت تامه) و بطور مطلق يعنى ماداميكه مستلزم فساد و ظلم نشود و گرنه اخلاقا مى‏شود كار زشت اما ماداميكه خوشى‏طلبى و راحتى‏طلبى به ظلم و فساد منجر نشود خوب است زيرا خوشى ذاتا خوب است و عقلاً خوب است اما در همان حد اقتضاء يعنى مشروط به اينكه به ظلم و فساد منتهى نشود و در همين موارد كه منتهى به ظلم و فساد نمى‏شود ذاتا خوب است اما هر خوبى ذاتى خوبى اخلاقى به معنى اخص كلمه نيست خوبى اخلاقى به معنى اخص يعنى فضيلت مثلاً كسيكه هميشه دنبال منافع شخصى خودش است اما به ديگران آزار نمى‏رساند و به كسى ظلم نمى‏كند از آن جهت كه بفكر نفع شخصى خودش است كار خوب و عاقلانه‏اى مى‏كند اما نمى‏گويند انسان با فضيلتى است كه دنبال منافع شخصى خودش است اما از آن جهت كه اگر اين منافع‏اش مستلزم ظلم به ديگران شود به انجام آن اقدام نمى‏كند مى‏شود انسان با فضيلت يعنى عادل همچنانكه اگر علاوه بر آنكه به ديگران ظلم نمى‏كرد قسمتى از وقت خود را براى خدمت به ديگران صرف مى‏كرد و يا از دسترنج خود به آنهائى كه ناتوانتر هستند مى‏بخشيد مى‏شود انسان فضيلتمندتر پس اخلاق به معنى اعم درباره كار مفيد است و كار نادرست كار نامفيد است چه رسد به كار مضر اما فلسفه اخلاق به معنى اخص كلمه محدوده اخلاقى كار مفيد را تعيين مى‏كند يعنى محدوده‏اى كه عقلاً مراعات‏اش لازم است يا رفتارى كه انتخاب‏اش بهتر است (گرچه لازم نيست و تركش خلاف اخلاق محسوب نمى‏شود مثل احسان و ايثار). و بنتام خيال كرده بود كه سقراط و سقراطيان كه فضيلت را ذاتا خير مى‏دانند خوشى‏طلبى را گويا گناه و رذيلت مى‏دانند يا نسبت به خوشى بى تفاوت اند و يا آنكه دنبال خوشى و راحتى رفتن با فضائل اخلاقى منافات دارد و يا اينكه در كارهاى مجاز دنبال خوشى رفتن و خوشى هر چه بيشتر را انتخاب كردن را سقراطيان قبول ندارد هرگز چنين نيست و سقراط و سقراطيان در عين حال اينكه حفظ جان خود و دنبال خوشى و راحتى رفتن را عقلاً كار خوب و بجا و رفتار عاقلانه مى‏دانند محدوده خوشى و راحت‏طلبى را اخلاقا محدود به مواردى مى‏كنند كه مستلزم ظلم و فساد نگردد و در هنگام تضاد ميان خوشى‏طلبى و عدالت هميشه عدالت را مقدم مى‏دارند گرچه مستلزم خوشى بيشتر نشود و خوشى بيشتر تا آنجا مجاز است كه به ظلم و فساد نانجامد (و اين تعيين حدود و مراعات آنرا، اخلاق نيك مى‏گويند).

    سید محمد رضا علوی سرشکی

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :