استاد علوي سرشکي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
  • شهود گرایان (بخش نخست)  
  • 1388-11-27 11:59:8  
  • تعداد بازدید : 270   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • شهودگرايان



    جى. اى. مور 1873 ـــــ 1958

    اولين حمله به فايده گرايان از طرف مور انجام مى‏گيرد آنجا كه مور با حمله به ميل گفت:

    «يكسان انگاشتن خوبى با لذت از طرف ميل يك مغالطه طبيعت گرانه است» (كه ما در مقدمه اين كتاب توضيح داديم). و با آنكه مور، خود فايده‏گرا است (فايده گراى شهودى است) اما بر اين فكر فايده‏گرائى، اشكال مى‏كند كه «محاسبه نتائج رفتارها»، همه جا امكان‏پذير نيست زيرا نتائج آنها منحصر به نتائج بى واسطه نيست و از نتائج با واسطه چه بسا غفلت مى‏شود و محاسبه مجموعه نتائج با واسطه هم غير ممكن يا در نهايت صعوبت است[1] در حاليكه مردم عادى كارهاى خوب از بد را به راحتى تشخيص مى‏دهند و اينكه سيجويك «لذت» را به معنى بزرگترين خوبى گرفته اشتباه است در نتيجه سيجويك هم مورد حمله «مور»، قرار گرفت و مور هر چه بيشتر به شهودگرايان نزديك شد باينكه كه چيزهاى خوب به شهود درك مى‏شوند حتى قبل از محاسبه نتائج آنها گرچه همچنان در عين شهودگرائى از فايده گرائى دفاع مى‏كرد تا آنكه فايده گرائى بطور كلى از طرف معاصر مور يعنى «پريكاردو» در توجيه فلسفه اخلاق بطور كلى باطل اعلان شد.

    «پريكاردو» گفت:

    «اينكه چه رفتارى براى ما سود بيشتر دارد معيار اخلاقى نيست و فايده‏گرايان از معيار فلسفه اخلاق خارج شده‏اند».

    اين بود اشكال «پريكاردو» به مور لكن بايد توجه داشت كه «مور» از «فلسفه اخلاق به معنى اخص كلمه» كه عبارت از بيان خوبى فضائل و بدى رذائل باشد خارج شده اما از «فلسفه اخلاق به معنى اعم يعنى اينكه مردم، دنبال چه چيز مى‏روند» خارج نشده بلكه دقيقا در همان مسير حركت كرده است (زيرا خوشى يكى از مهمترين  انگيزه‏هاى بشر است اما نه تنها انگيزه). اما اينكه دنبال خوشى رفتن و بيشترين سود را انتخاب كردن تا چه محدوده‏اى است اخلاقا اينجا «به اخلاق به معنى اخص كلمه مربوط است كه بايد در تحديد حدود خوشى مجاز از نامجاز»، دنبال معيار تعيين حدود اخلاقى رفتار بود كه كجا عادلانه است و كجا دنبال بيشترين خوشى رفتن به ظلم و فساد مى‏انجامد و اخلاقا جايز نيست كه مور از اين قسمت فلسفه اخلاق به معنى اخص كلمه دور افتاده و پريكاردو دقيقا به محور فلسفه اخلاق بمعنى اخص كلمه وارد شده است پس بطور خلاصه، گفتار مور در مورد فلسفه اخلاق به معنى اعم همچون حرف ذى مقراطيس جالب توجه است اما در مورد فلسفه اخلاق به معنى اخص، نامربوط و گفتار «پريكاردو» به فلسفه اخلاق به معنى اخص مربوط است. و خلط فلسفه اخلاق به معنى اخص با فلسفه اخلاق به معنى اعم موجب سرگردانى فيلسوفان قرون اخير شده است.

    پريكاردو 1871 ــــــ 1947

    دومين حمله به فايده گرايان از طرف پريكاردو انجام گرفت آنجا كه پريكاردو در سال 1912 مدعى شد كه ارجاع «درستى اخلاقى» يك فعل به خوشى نتائج آن فعل، خطا است و مور به همين دليل در تشخيص وصف اساسى كه مشغله فلسفه اخلاق است يعنى «درستى اخلاقى»، به خطا رفته است. وظيفه اخلاقى در «نگاه نخست»، وظيفه اخلاقى محسوب مى‏شود مثل وفاى بعهد و دورى از دروغ چه انجام آنها لذت بيشتر همراه داشته باشد يا نداشته باشد رفتارى اخلاقا درست است.

    سید محمد رضا علوی سرشکی



    [1]- اخلاق تاليف مور ـ ترجمه سعادت چاپ سال 1366 ـ آخر صفحه 174 تا اول صفحه 175.

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :