استاد علوي سرشکي
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
  • سقراط  
  • 1388-11-18 14:16:46  
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • سقراط

    ـ و در قرون باستان تنها مى‏ماند سقراط كه هم فيلسوف خاص اخلاق و هم معلم و در رفتارش نيز مجسمه اخلاق بود و بطور جدى به اصول اخلاق پايبند و تا سر حد جان در عمل به اصول اخلاقى، ايستاد.

    سقراط بر خلاف شاگردش يعنى افلاطون كه ذهن گرا است و برخلاف شاگرد شاگردش يعنى ارسطو كه حسّ‏گرا است اما سقراط فيلسوفى كاملاً واقع گرا است آنطور كه در بحث با ته تتوس گفته هم تصورات شهودى درونى همچون شناخت هستى و همانندى و ناهمانندى ميان تصورات را قبول دارد هم تصورات حس خارجى همچون احساس صدا و گرما و سرما و رنگها و... را قبول دارد و همچون جان لاك به هر دو مبدأ شناخت درونى و بيرونى معتقد است.

    سقراط در گفتمان مهمانى روشن كرد كه عدالت و خوبى اخلاقى نه در عمل طبيعى مثل خوردن يا آشاميدن يا خوابيدن و يا راه رفتن و بطور كلى حتى در لذت بردن نيز تعريف نمى‏شود بلكه در چگونگى عمل است و اينكه هر عملى اگر عقلاً در جاى خودش انجام گيرد و بجا باشد (يعنى در چهارچوب حقوق طبيعى باشد) عادلانه و خوب است و اگر عقلاً نابجا باشد زشت و اخلاقا بد است (همچون زيبائى در نقاشى كه نه در رنگ قرمز يا سبز و يا... است بكله در چگونه واقع شدن آنها است كه هر رنگى در جاى مناسب خودش واقع شود و هر نقطه و خطى در جاى مناسب خودش رسم شده باشد) محبت كردن و تشويق در مقابل عمل عاقلانه و نيكوكارى، رفتارى بجا است و در مقابل اذيت كردن و تجاوز به حقوق طبيعى ديگران، عملى نابجا است و... و در سخنرانى‏هاى دفاعيه و پس از آن براى مردم و شاگردانش روشن كرد كه هدف يك انسان كاملاً عاقل، در زندگى، زندگى كردن بر اصول اخلاق و رفتارهاى كاملاً عاقلانه و بجا است نه بدست آوردن تنها لذت و خوشى بهر قيمتى كه تمام شود گرچه به ضرر ديگران و يا با فساد و تباهى همراه باشد. و يك انسان كاملاً عاقل كه تمام رفتارش عقلاً بجا انجام مى‏گيرد يك انسان عادل و خويشتن دار نيز هست (نسبتى را كه تاريخ نويسان فلسفه اخلاق به سقراط مى‏دهند كه سقراط مى‏گويد يك انسان يا همه فضائل را دارد يا هيچكدام را ندارد نسبتى غلط است) و يك انسان عادل و خويشتن دار همه كارش مطابق عقل و به صلاح خود و جامعه است اما يك انسان فاسد و ستمگر ناخواسته به ضرر خود و بر خلاف كمال باطنى خود و آخرت خود رفتار مى‏كند (و نيز نسبتى را كه تاريخ نويسان فلسفه اخلاق به سقراط داده‏اند كه نوشته‏اند سقراط مى‏گويد هيچكس عمدا ظلم نمى‏كند غلط است و هرگز سقراط در آثارش چنين نگفته بلكه مى‏گويد اگر ظالم بداند كه چه اندازه اين ظلم و ستمگرى به ضرر تربيت روح اوست و چه اندازه در آخرت در جهان پس از مرگ او را گرفتار مى‏كند هرگز به ستمگرى اقدام نمى‏كند). و عدالت چيزى است همچون بينائى و خردمندى و تندرستى هم خودش خوب و دوستداشتنى است و هم آثار و منافع مفيدى دارد يعنى خوبى عدالت نه تنها بخاطر منافع‏اش بلكه علاوه بر آنكه منافع مفيدى دارد بلكه قطع نظر از آثار مفيداش باز خودش همچون زيبائى خوب و دوست داشتنى است و عدالت ذاتا خوب است و عقل بى واسطه خوبى آنرا درك و شهود مى‏كند.

    عدالت همچون شهرى است كه هر كس مشغول انجام وظيفه خود است و آنچه در آن تخصص دارد و مسئوليت‏اش به او واگذار شده مى‏باشد و در خود انسان نيز هر عضو و غريزه كار خودش را انجام مى‏دهد و عقل كه سزاوار فرماندهى بر تمام اعضاء و غرائز است بر تمام اعضاء و غرائز تسلط كامل دارد و همه اعضاء غرائز از عقل  پيروى كامل دارند زيرا در نظام داخلى انسان عقل بعنوان راهنما و فرمانرواى مطلق و غرائز و اعضاء بعنوان فرمانبرداران مى‏باشند و خارج شدن غرائز از فرمان عقل، خارج شدن از نظام طبيعى آن است و خلاف عدالت و نظم و زيبائى عمل است همچنانكه در يك شهر هر عضو از وظيفه مخصوص خود كه درخور طبيعت و استعداد و مسئوليت اوست كوتاهى كند و بالعكس در كارهاى ديگران دخالت كند اين شهر به بى نظمى و هرج و مرج مى‏گرايد و زيبائى نظم خود را از دست مى‏دهد.

    كاملاً روشن است كه مثال نظمى را كه سقراط به شهر مثال مى‏زند و سپس درباره درون انسان پياده مى‏كند بر اساس نظم طبيعى درونى انسان است كه اجزاء فروتر يعنى غرائز و اعضاء بايد پيرو جزء برتر يعنى عقل باشند كه در نظام طبيعى انسان مسئوليتى را كه به عقل سپرده شده فرمانروائى است و مسئوليتى را كه به غرائز و اعضاء سپرده شده فرمانبردارى است ماداميكه در درون انسان اين نظام طبيعى برقرار است سلامت روحى و عدالت برقرار است يعنى عدالت هماهنگى با نظام طبيعت است.

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :